مجسمه سازی

مجسمه سازی چیست

مجسمه سازی(Sculpture) شاخه ای از هنرهای تجسمی(Visual Arts) است که به شکل دادن اشیا با مصالح مختلف میپردازد. در واقع هنر مجسمه سازی فرایندی است که به خلق یک پیکر سه بعدی می انجامد؛ این حجم سه بعدی تندیس، پیکره و یا مجسمه نامیده می شود. در گذشته مجسمه سازی، تراشیدن و یا حجم دهی مصالحی مانند سنگ، فلز، چوب و گل بود اما امروزه با فرایندهای گوناگون و مصالح مختلفی اجرا میگردد.

آثار هنری مختلف از دوران دور برجا مانده است. پیکره های سنگی نسبت به سایر آثار هنری از دوام بهتری برخوردار بوده اند و آثار سنگی متفاوتی از دوران های مختلف و اقوام گوناگون به جا مانده است در حالی که بیشتر آثار چوبی در گذر زمان از بین رفته است . یونانیان باستان(Ancient Greeks) پیکرهایی به شکل خدایان خود می ساختند و در معابد قرار میدادند؛ مصریان نیز مجسمه هایی برای مردگان خود میساختند و اقوام دیگر نیز هر یک مطابق با سنن و آئین خود اقدام به ساخت مجسمه میکردند.

اگر چه ایرانیان از دیر باز در هنرهای گوناگون مهارت داشته اند؛ ظاهرا مجسمه سازی پیش از اسلام و پس از آن در ایران رواج چندانی نداشته است. آثار کشف شده در ایران بسیار کم است و به چند مورد از دوره اشکانیان و ساسانیان محدود میگردد.

width=400

مجسمه چیست

مجسمه(Statue) که به آن تندیس نیز گویند پیکره ای است سه بعدی که به منظور هدفی خاص در هیبت یک انسان، شئ و یا حیوان ساخته می شود. به عبارتی هر شکل سه بعدی که با هدف موضوعی خاص و به صورت هنری خلق شده باشد را پیکره و یا مجسمه می توان نامید.

تفاوت مجسمه سازی با سایر رشته های هنرهای تجسمی

عنصر حجم(Volume) نقش بسیاری در طرح نهایی یک مجسمه دارد و این خصلت مجسمه سازی را از دیگر هنرهای بصری متفاوت می کند.
مجسمه می تواند به صورت نقش برجسته باشد و به زمینه ای انحصاری ارتباط داشته باشد و یا می تواند به صورت مستقل هویتی انحصاری داشته باشد.
هر چه که هست سه بعدی(Three-dimensional) بودن و مجسمه سازی با هم عجین شده اند.

انواع مجسمه سازی

الف- نقش برجسته

همان گونه که از نامش پیداست نوعی کار هنری حجم دار است که با چشم، برجسته بودن آن قابل مشاهده است. این نقش به صورت مجزا و به تنهایی ساخته نمی شود و الزاما نیاز به یک قیم و نگهدارنده و زمینه ای متصل دارد. در واقع نقش برجسته نوعی مجسمه سازی وابسته به زمینه است و در ترکیب با زمینه مورد نظر مفهوم پیدا می کند. هنرمندان ایرانی و بین المللی بسیاری در حیطه کاری نقش برجسته به فعالیت مشغول می باشند. در اکثر ابنیه قدیمی ایرانی آثار نقش برجسته بر روی اماکن و اشیا باقی مانده دیده می شود، که هنوز هم پس از گذشت سال ها از زیبایی آن کاسته نشده است.

ب- همه جانبی

مجسمه همه جانبی، از نظر ساختار تفاوت بسیاری با نقش برجسته دارد. در واقع مجسمه همه جانبی به تنهایی و مستقل از زمینه، حجم خاصی را اشغال می کند. شاید از دید عموم مجسمه های همه جانبی بیشتر شناخته شده باشند. برخی از میادین اصلی شهر، مزین به مجسمه های همه جانبی می باشند که با توجه به نوع مواد اولیه با یکدیگر تفاوت دارند. سردیس ها و تندیس ها از مجسمه های همه جانبی محسوب شده و به طور مستقل فضایی را اشغال می کنند. این گونه مجسمه ها حتی اگر بر روی پایه ای کار شده باشند، نقش برجسته محسوب نشده و مجسمه همه جانبی و مستقل هستند

پایه آموزش مجسمه سازی چیست؟

حتی بدون هیچ پیش زمینه هنری نیز می توان در کلاس های آموزش مجسمه سازی شرکت کرد و آثار زیبایی را خلق کرد . آنچه در این میان اهمیت دارد وجود علاقه و اشتیاق برای یادگیری است که هنرجو باید به طور پیش فرض داشته باشد. بدیهی است بدون علاقه نمی توان در هیچ زمینه ای به موفقیت رسید. طرح زنی از روی ایده می تواند کلید مجسمه سازی باشد و همه هنرمندان بزرگ مجسمه سازی، طرح های اولیه خود را طراحی کرده و پس از بارها بازنگری به طرح نهایی و مورد نظر خود می رسند.

کاملاً مشخص است که آشنایی با نقاشی و یا طراحی می تواند در مجسمه سازی نیز بسیار مؤثر باشد. به طور معمول هنرمند ایده ای ذهنی دارد که می خواهد آن را به اجرا درآورد. این ایده بنا بر سفارش و یا میل باطنی می تواند باشد که تفاوتی در نوع کار ندارد. توجه داشته باشید که برای ساخت یک مجسمه خاص سفارشی نیز، این ذهن خلاق هنرمند است که طرح اولیه را طراحی می کند. چگونگی طراحی در ساخت نهایی مجسمه تأثیر داشته و باید با آگاهی و دانش همراه شده و با تجربه تکمیل گردد.

روش های مجسمه سازی

به طور معمول مجسمه سازی به دو صورت کنده کاری و جفت کاری انجام می شود، که هر کدام روش های آموزشی خاصی را می طلبد. و هنرجو با توجه به نوع مواد اولیه و علاقه، یکی از این نوع آموزش ها را انتخاب می کند.

الف- آموزش مجسمه سازی به روش کنده کاری

کنده کاری که در اصطلاح به آن حجاری نیز گویند روشی است که مجسمه ساز بر روی مواد جامد به کار می برد. روال کار به این صورت است که هنرمند مجسمه ساز قطعه ای از سنگ، چوب و یا هر شی ء مشابه را انتخاب کرده، و با کندن قسمت های خاص به طرح مورد نظر می رسد.
مثلاً یک توده سنگ بزرگ که به شکل مکعب می باشد، با کنده کاری بر روی سنگ و حجاری تبدیل به مجسمه ای زیبا و هنرمندانه می شود. در این روش مجسمه ساز با توجه به طرح اولیه باید بتواند قسمت های اضافی را حذف کند.

ب- آموزش مجسمه سازی به روش جفت کاری

مجسمه سازی با روش جفت کاری تفاوت بسیاری با شیوه حجاری دارد به این صورت که قطعات از پیش ساخته شده توسط هنرمند که می تواند حاصل بافت و یا ریخته گری باشد توسط جوشکاری، لحیم کاری، پرچ کاری و میخ زدن به خود شکل می گیرد، و طرح مورد نظر را ایجاد می کند.

کاربرد مجسمه در بزرگداشت ها

مجسمه های بسیاری برای بزرگ داشت وقایع تاریخی ساخته شده اند. از آن جمله می توان به مجسمهٔ نبرد هیروشیما اشاره کرد. مجسمه ها ممکن است به یادبود بزرگان تاریخ ساخته شوند، همچون مجسمهٔ مهاتما گاندی و بسیاری مجسمه ها نیز به عنوان هنری عمومی به نمایش گذاشته می شوند.
معدودی مجسمه ها خود به مظهری از تاریخ بدل می شوند، مانند مجسمه آزادی در ایالات متحده. همچنین در ایران سالانه بسیاری از جشواره ها و یا دوسالانه های برپا می شود که به عنوان قدردانی و یادبود به منتخبین [ تندیس ] هدیه داده می شود.

مجسمه سازی و اعتقادات

در یونان باستان مجسمه های سنگی و برنزی از پیکر قهرمانان را در اماکن عمومی به نمایش می گذاشتند. و نمادی از خدایان متعدد را نیز در قالب مجسمه هایی کوچک و بزرگ در معابد جای می دادند. مصری ها مجسمه هایی از سنگ و چوب، برنز یا گچ ساخته و در مکانی حفاظت شده قرار می دادند. این مجسمه ها شبیه به فرد تازه وفات یافته بودند زیرا مصری ها گمان داشتند که روح مرده به دنیا باز می گردد و با دیدن این مجسمه از سرگردانی نجات پیدا می کند. البته خدایانی از سنگ یا برنز را نیز در معابد مورد احترام قرار می دادند.

انواع روش های مجسمه سازی

اجرای تندیس فلزی

قبل از شروع کار باید از ایده ای که در ذهن دارید چندین طرح زده و از بین آن ها بهترین را انتخاب کنید. از گچ یا خمیر مجسمه سازی ماکت طرح را ساخته و آماده اجرای تندیس فلزی می شویم. فلزات را به اندازه های مختلف و دلخواه برش داده و با مقیاس مناسب در کنار یکدیگر قرار داده و به هم جوش می دهیم تا طرح تکمیل شود.

اجرای تندیس چوبی و سنگی


در این شیوه نیز باید طرح زده و ماکت کوچکی از طرح را آماده کنیم. با توجه به اندازه نهایی طرح سنگ و یا چوب مناسب را انتخاب کنید. این موضوع در ساخت نهایی اثرگذار است پس باید نهایت دقت را انجام دهید. در این قسمت باید طرح مورد نظر را روی سنگ و یا چوب انتقال دهید این کار می تواند توسط ماژیک نیز انجام شود. موارد اضافی را از حجم اصلی جدا کنید و آماده ریزه کاری شوید. برای کنده کاری نیاز به ابزار مناسب می باشد و در انتها نیز پیکره، سوهان و سنباده زده شده و سطح کار صاف خواهد شد.

اجرای مجسمه های فایبرگلاس و یا بتنی

طرز کار با فایبرگلاس(fiberglass) و بتن در مجسمه سازی، تا حدودی مشابه است. مانند کار با سازه های دیگر باید طرح را کشیده و ماکت کوچکی از آن آماده کنید. این ماکت را با گچ، گل و یا خمیر مجسمه سازی می توانید اجرا کنید. برای ساخت مجسمه اصلی در ابعاد بزرگ بتنی و یا فایبرگلاس باید اسکلت بندی داشته باشید. اسکلت بندی می تواند با میلگرد و توری تکمیل شود. این کار نیاز به آموزش و مهارت دارد. در این زمان باید روی اسکلت را با گچ و یا گل بپوشانید نوع پوشش بستگی به نوع کار دارد. تا اینجا باید کلیت کار مشخص شده باشد. پس از انجام یک سری ریزه کاری و قالب گیری از مدل کار را ادامه می دهیم.

قالب گیری گچی در مجسمه سازی

اغلب برای طرح های گچی از فایبرگلاس برای قالب گیری نهایی استفاده می شود. و طرح هایی که با خمیر مجسمه سازی و یا گل مجسمه سازی انجام شده اند را عموما با گچ قالب گیری می کنند. قالب گیری در طرح های بزرگ تر به صورت تکه ای انجام می شود. پس از اتصال تکه های قالب می توانید درون قالب را با موادی که از قبل مشخص شده پر کنید. لازم به ذکر است که قالب را قبل از خشک شدن کامل از هم باز نکنید. در نهایت اصلاحات و ریزه کاری های لازم را هنرمند مجسمه ساز انجام می دهد. این گونه پیکره ها به طور معمول رنگ می شوندمجسمه سازی مدرن

اجرای مجسمه برنزی


طرح و مدل گچی ساخته شده و با موادی از جنس سیلیکون قالب زده می شود. مجسمه های برنزی با موم زنبور عسل و قالب دولایه گچی با ضخامت مناسب کار می شوند و قالب تحت حرارت قرار گفته و مجسمه بعد از خنک شدن قالب از آن خارج می شود. پرداخت نهایی و پتینه کاری روی مجسمه در انتها، موجب زیبایی مجسمه خواهد شد.

width=500

پدر مجسمه سازی مدرن کیست ؟

آگوست رودن(August Rodin) به عنوان پدر مجسمه سازی مدرن شناخته شده است. او در مجسمه سازی ایده های جدیدی ارائه کرد که سبب شد مجسمه سازی مدرن جایگزین مجسمه سازی کلاسیک پیشین شود.

رودن و مجسمه های برنزی

رودن عمدتا به ساخت مجسمه های برنزی بصورت مدرن می پرداخت. و در آثار خود از اشکال ناتمام و بافت های خشن و همچنین از ظاهر ناتمام نقاشی های امپرسیونیست(Impressionist) استفاده می کرد.

مجسمه سازی مدرن چگونه به وجود آمد ؟

در واقع مجسمه سازی مدرن حاصل تلاش جوامع غربی برای تطابق با شرایط جامعه شهری و صنعتی بود. که نقطه شروع جنبش مدرن در نمایشگاه جهانی پاریس در سال 1900 و با نمایش آثار رودن صورت پذیرفت. این نمایشگاه، ترکیبی از فرم های مختلف و فضاسازی های زیبا بود.

مجسمه سازی مدرن شامل چه هنرهایی هست ؟

جنبش مجسمه سازی مدرن شامل : هنر نو، کوبیسم، انتزاعی هندسی، سوپرماتیسم، سازه، دادائیسم، سورئالیسم، فوتوریسم، اکسپرسیونیسم انتزاعی، پاپ آرت، مینیمالیسم و هنر مفهومی است.

مجسمه سازی مدرن و پابلو پیکاسو

درقرن بیستم پابلو پیکاسو(Pablo Picasso) با استفاده از نوآوری کوبیست، انقلابی در هنر مجسمه سازی پدید آورد. این فرد با استفاده از مواد اولیه و اشیای از مد افتاده یک مجسمه خلاقانه سه بعدی ایجاد کرد.

مجسمه سازی انتزاعی

سپس در سال های بعدی کنستانتین برانکوشی راه را برای مجسمه سازی انتزاعی هموار ساخت. از سال 1950 به بعد با گرایش مجسمه سازی به روند مدرن شامل مجسمه های انتزاعی و فیگوراتیو(Figurative) سبب شد مجسمه سازی به سبک سنتی کنار گذاشته شود.

مجسمه مدرن پابلو پیکاسو

پیکاسو یک مجسمه بزرگ به طول 15 متر طراحی کرد که این مجسمه بزرگ در شیکاگو قرار دارد و به سبب این مجسمه به او لقب پیکاسو شیکاگو داده شد. او این مجسمه مدرن را با شوق و علاقه بسیار به گونه ای طراحی کرد که اصلا مشخص نبود این مجسمه نشانگر چه چیزی است.

نماد شهر شیکاگو ، اثر پابلو پیکاسو

این مجسمه مدرن بسیار زیبا به شکل کاملا انتزاعی ساخته شده بود و شبیه یک پرنده، یک اسب و یا یک زن بود. این مجسمه مدرن و انتزاعی به عنوان یکی از نمادهای بارز شهر شیکاگو است که در سال 1967 از آن پرده برداری شد. در اواخر سال 1960 مجسمه سازان انتزاعی و مدرن از روش های مختلف و مواد جدید در خلق آثار خود استفاده کردند.

مجسمه مدرن و رونق آن

استفاده از تصاویر سورئالیستی(Surrealistic)، انتزاع انسان، ترکیبی از منابع جدید انرژی و مواد جدید و سطوح متنوع موجب ایجاد و رونق مجسمه سازی گردید.

ساخت مجسمه مدرن و هنری مور

در قرن بیست و یکم هنری مور به ایجاد مجسمه های مدرن و زیبا به حالت های مختلف انسانی پرداخت. مجسمه های مدرن او در حالت هایی مانند حالت نشسته و یا ایستاده و حالت های دیگر بودند. او در مجسمه های خود از سوراخ ها و فضاهای توخالی استفاده کرد.

پیشرفت مجسمه سازی مدرن

مجسمه سازی مدرن به موازات نقاشی مدرن پیشرفت کرد. اولین دوره مجسمه سازی مدرن در سال های 1850 تا 1900 پدیدآمد. در این دوران تلاش شد تا به جای ساخت مجسمه های مسطح پیشین از انعکاس نور برای ایجاد مجسمه های انتزاعی تر و مدرن تر استفاده شود.

مجسمه سازی سنتی و مدرن

البته بهتر است این نکته را هم در نظر داشته باشیم که حتی با وجود گسترش مجسمه سازی مدرن در سال های اخیر باز هم مجسمه سازی سنتی از رده خارج نشده است. از مجسمه سازی سنتی و رئال، در بسیاری از ساختمان ها و بناهای عمومی در شهرها استفاده می شود و طرفداران بسیاری دارد.

مجسمه سازی با گِل

مجسمه سازی خلق یک اثر هنری سه بعدی است. بُعددار بودن مجسمه سازی ، آن را از دیگر هنرهای مشابه متمایز می کند. علاوه بر آن ، وجود مواد اولیه متنوع برای آفرینش هنر ساخت مجسمه ، انگیزه ای است برای دستان هنرمندی که خود ابزار باب طبع خود را انتخاب کنند.

مجسمه سازی با گل ، بهترین و ساده ترین مواد

ساده ترین مواد اولیه که در دسترس همگان قرار دارد آب و خاک است. دو عنصری که با طبع آدمی سازگارند و همواره در طی قرون همراه بشر بوده اند. انسان از سال های بسیار دور و حتی پیش از اولین تمدن های بشری، از خاک و آب، گل درست می کرد. این گل می توانست برای اندود کردن حفره ای باشد یا ساخت ظرفی کوچک. هر چه که بود انسان از دیرباز با خواص جادویی آب و خاک آشنا بود. مجسمه سازی نیز از هنرهایی است که با سرنوشت بشر عجین شده است.

مجسمه سازی با گل ، سنگ یا چوب اولین مجسمه های دست ساز انسان بوده اند

بدون هیچ تردیدی اولین مجسمه های دست ساز بشر از جنس گل، سنگ و یا چوب بوده اند. این عناصر همواره در پیرامون زندگی انسان وجود داشته اند. سهل الوصول بودن دلیلی بر استفاده از این مواد بود که تا به امروز نیز اوضاع به همین منوال است. مجسمه های کاوش شده از تمدن های پیشین در روم باستان و مصر قدیم حاکی از استفاده خلاقانه هنرمندان باستان از گل است. مخلوطی از آب و خاک کافی بود تا ذوق هنری ذهنی خلاق را معرض دید عموم قرار دهد.

بهترین گل برای مجسمه سازی

گل مجسمه سازی باید دارای چسبندگی کافی باشد و به خوبی شکل بگیرد. در عین چسبندگی لطیف بوده و عاری از وجود ذرات ناهمگون باشد.رس ها درطبیعت ذراتی هستند که در مجاورت آب از خود حالت خمیری نشان می دهند. خمیری بودن همان خاصیت بتونه مانندی است که گل رس دارا می باشد. گل رس همگون دارای همه صفاتی است که یک تندیس گر به آن احتیاج دارد.

انواع گل رس برای مجسمه سازی

گل رس دارای انواع مختلفی است که همه برای استفاده در مجسمه سازی می تواند با کمی تفاوت مورد استفاده قرار گیرد. برای مثال گل رس روغنی مجسمه سازی نرم و لطیف است و به خوبی در دست شکل می گیرد.
ولی قابلیت ایجاد ریزه کاری بر روی آن محدود است و دشواری هایی را برای هنرمند در ارتباط با آثارظریف ایجاد می کند. گل رس روغنی برای تمرین و شروع یادگیری بهترین گزینه است و می تواند در دستان یک مبتدی نیز به خوبی شکل بگیرد. نوع دیگری از گل رس که به آن گل رس پلیمری گویند به لطافت گل رس روغنی نیست . ولی قابلیت پخته شدن در کوره و حتی فرهای معمولی را دارد . از این جهت منجر به ساخت مجسمه هایی محکم تر خواهد شد. البته کار با گل رس پلیمری به دلیل ترک پذیری کمی دشوارتر است.

مجسمه سازی با گل

روش آماده سازی گل رس

مجسمه سازی با گل رس آماده به سادگی امکان پذیر است . اما هنرمندان مجسمه ساز معمولاً تمایل دارند خود گل مورد نظر و دلخواهشان را بسازند. برای این کار کافی است خاک رس و آب را با هم مخلوط کنید تا به اصطلاح به دوغاب تبدیل شود.
پس از جدا کردن مواد اضافی و خرده های سنگ از دوغاب، باید منتظر بمانید تا آب اضافی گل بخار شود. در هوای معمولی گل به راحتی آب گیری خواهد شد. وقتی به اندازه کافی رطوبت گل کاهش یافت باید آن را ورز دهید تا تبدیل به خمیری نرم و انعطاف پذیر شود. میزان چسبندگی گل برای مجسمه سازی به تجربه هنرمند مجسمه ساز بستگی دارد.

رنگ گل رس مناسب برای مجسمه سازی

گل رس می تواند طیف رنگی زرد تا قرمز را شامل شود که البته بستگی به منطقه برداشت گل دارد. رنگ گل رس تأثیر زیادی در مجسمه سازی ندارد. مجسمه های گلی را همانند ظروف سفالی می توان در کوره پخت و تبدیل به مجسمه های سفالین کرد. برای این کار باید مجسمه ساخته شده نهایی را قبل از خشک شدن از درون خالی کنید تا زودتر خشک شود. سپس در کوره قرار داده و با حرارت 1000 درجه سانتی گراد مجسمه را محکم و سخت کنید. این مجسمه هرگز به شکل اولیه و خاک رس قابل مجسمه سازی تبدیل نخواهد شد.

  • مجسمه سازی با خمیر کاغذ

    4 . برای به دست آوردن خمیر کاغذ مناسب بهتر است مخلوط به دست آمده را به تکه های کوچک تقسیم کنید
    و سپس این تکه ها را درون مخلوط کن بریزید تا بتوانید یک خمیر شل و یکنواخت تهیه کنید.
    5 . پس از آن خمیر را داخل یک سبد ریخته و آن را با دست فشار دهید تا آب اضافی آن خارج شود.
    6 . در مرحله آخر باید به اندازه یک فنجان چسب PVA به مخلوط به دست آمده اضافه کنید.
    هم اکنون خمیر کاغذ آماده است و می توانید از آن برای ساختن مجسمه های زیبا استفاده کنید. اگر هم در حال حاضر نمی خواهید از آن استفاده کنید می توانید این خمیر را درون یک ظرف دربسته در یخچال و یا فریزر برای چند روز نگه داری کنید.

    • سمه سازی با گل رس و جلوگیری از ترک خوردن

      مجسمه های ساخنه شده با گل در مجاورت هوا به راحتی خشک خواهند شد. این خشکی از لایه بیرونی است و درون مجسمه هنوز خیس است. همین موضوع باعث ترک خوردن سطح مجسمه خواهد شد که جلوه خوبی ندارد.

      نحوه جلوگیری از خشک شدن مجسمه ساخته شده با گِل

      پیشنهاد می کنیم در حین خشک شدن مجسمه در فواصل زمانی معین، با آب به روی مجسمه اسپری کنید. این کار باعث دیرتر خشک شدن و همچنین ترک نخوردن مجسمه خواهد شد. یک راه دیگر این است که مجسمه را درون نایلون سوراخ داری قرار دهید تا دیرترخشک شود . کار با گل رس بسیار جذاب و نشاط انگیز است و تأثیر بسیار مطلوبی بر روحیه افراد دارد. بد نیست اگر یکبار امتحان کنید تا تأثیر بی نظیرش را ببینید.

      5 تکنیک در سفالگری که باید بدانید

      به نظر می رسد سفالگری یکی از ماندگارترین انواع هنر است که در طول تاریخ جوامع انسانی به جا ماند. قدیمی ترین پیکره سرامیکی به نام (ونوس دولنی وستونیچ Doln iacute Věstonice) از جمهوری چک به 29000- 25000 سال قبل میلاد و دوره پالئولیتیک(Paleolithic period) تعلق دارد . مطالعه ای مربوط به سال 2012 چاپ شده در مجله ساینس Science تایید کرده که قدیمی ترین ظرف سرامیکی متعلق به عصر یخی در غاری در چین پیداشده . این امر نشان می دهد که ظهور کشاورزی به دوره نوسنگی و حدود 10000 سال پیش برمیگردد . ظهور کشاورزی منجر به تولید ظروف سفالیی پخته شده برای آشپزی و نگهداری غذا شده است . سرامیک ها به شکل آجر و کاشی و مجسمه و ظروف تا به امروز به صورت فرم های مدرن و معاصر ادامه دارد .

      از جمله هنرمندان معاصر این فن می توان به هنرمندان زیر اشاره کرد:
      کن پرایس Ken Price ، بتی وودمن Betty Woodman، برادران هاس The Hass Brothers ، جان میسن John Mason ، لوسی ری Lucie Rie و ران ناگل Ron Nagle این هنرمندان صاحب آثاری هستند که امروزه در گالری ها ، موزه ها و آرت فیر ها دیده می شوند . در زیر مطالبی را درباره سر منشا ، مراحل تولید و تاثیرات بر فنون سفالگری در طول زمان را می خوانید .

      روش ساخت مجسمه با استفاده از خمیر کاغذ

      بسیار مشابه ساخت مجسمه با خاک رس، پاپیه ماشه و یا خمیر نمک است.

      طرز تهیه خمیر کاغذ برای ساخت مجسمه

      با استفاده از روزنامه نوارهای کاغذی زیادی ایجاد کنید.
      برای تهیه مقدار کافی از خمیر کاغذ، به مقدار کافی از نوارهای کاغذی احتیاج دارید. این نوارهای کاغذ را هم به قطعات ریزتری در حدود یک الی دو سانتی متر برش دهید. بهتر است حداقل یک چهارم سطل را با استفاده از خرده های کاغذ پر کنید. آب داغ را به تدریج به سطل اضافه کنید تا تمام خرده کاغذها را بپوشاند. اجازه دهید آب به آرامی سرد شود؛ زیرا سرد شدن آب موجب حل شدن خرده های کاغذ در داخل آن می شود و در الیاف کاغذ نفوذ پیدا می کند. پس از سرد شدن خمیر را هم بزنید و مخلوط کنید. استفاده از یک قاشق چوبی برای هم زدن خمیر مناسب است.

    نحوه مجسمه سازی با خمیر کاغذ

    با استفاده از خمیر کاغذ به دست آمده در مرحله قبل که بسیار انعطاف پذیر است و قابلیت فرم دهی بالایی دارد، می توانید برای ساخت مجسمه و یا اشکال مورد نظر خود استفاده کنید و کارهای دستی بسیار زیبا و خارق العاده ای بسازید.

    مراحل مجسمه سازی با خمیر کاغذ ( پاپیه ماشه )

    یک لایه از خمیر کاغذ را داخل قالب ریخته و به آرامی فشار دهید تا صاف شود. با فشار، حباب های هوا و شکاف های موجود در آن از بین برود. این کار را تا زمانی که مجسمه شما به عمق دلخواهش برسد تکرار کنید.

    قالب مجسمه خمیر کاغذ

    سپس به قالب مجسمه مهلت دهید تا خشک شود، این مدت زمان برای مجسمه هایی با ضخامت های مختلف، تفاوت دارد؛ پس از آن می توانید قالب را بردارید.

    در پایان مجسمه سازی با خمیر کاغذ

    در نهایت می توانید مجسمه ساخته شده از خمیر کاغذ را با استفاده از رنگ آمیزی و تزیین های زیبا طراحی کنید و به آن جلوه ببخشید. با استفاده از خمیر کاغذ می توانید وسایل تزیینی زیبا و منحصربفردی بسازید.

    مانند :

    اشیا دکوراتیو زیبا و تزیینی و یا جا شمعی و حتی برخی ظروف و کاسه ها را با طرح ها و فرم های بسیار زیبا.

    چطور طرح های سفال نقش برجسته را روی گل خیس کنده کاری کنیم ؟

    این مطلب درباره کنده کاری روی گل و بهترین ابزار و تکنیک ها برای انجام این کار است. سفالگران، سیر تا پیاز کنده کاری طرح روی گل خیس را به ما می گویند. روند کنده کاری نقش برجسته به دو دسته تقسیم می شود:

    نیمه برجسته

    برجسته

شاید تصمیم داشته باشید تکنیک های افزایشی یا کاهشی را برای ایجاد برجستگی با هم ترکیب کنید.
کنده کاری روی گل رس خالص را نیمه برجسته می گویند که طرح را به قسمت زمینه اضافه می کند.
گل برداشته می شود یا به قسمت های مفید که با نور و سایه ها بازی می کند
اضافه می شود به این شکل، تصوری از عمق ظاهری در تمام سطح گل ایجاد می شود.

کنده کاری برجسته

کنده کاری برجسته عوامل طراحی زیربرشی را توضیح می دهد که برای جدا شدن از فضای پشت زمینه ظاهر می شوند. علاوه بر این، ممکن است برای ایجاد عمق اضافه، گل سفت اضافه شده با قسمت های مشخصی در بالاترین قسمت زمینه یکی شود.
اگر کل کار را از بالا تا پایین در نظر بگیرید و یک ترفند موفق را از آغاز تا پایان گسترش دهید می دانید چه مقدار از کار استفاده می شود؟
اگر کار شما ظرفی برای نگه داشتن مایعات یا موردی باشد که زیاد در دسترس باشد این سوال مهمی است. اضافه کردن گل به قسمت خارجی یک آبخوری حجم آن را افزایش می دهد و نمی تواند انتخاب خوبی باشد. به یاد داشته باشید کسی که از این ظرف استفاده می کند به جایی راحت برای قرار دادن انگشت ها و لبه ای نرم برای لب هایشان احتیاج دارند.

داخل آبخوری یا کاسه را بدون شکاف نگه دارید تا برای تمیز کردن راحت باشد. شما می توانید بدون هیچ ابزار خاصی فقط با استفاده از یک مداد طرح کلی شکل بیرونی را روی سطح مرطوب گلی بکشید.
اشتباهات را می توان به راحتی با کشیدن انگشت خیس روی خط-خوردگی ناخواسته پاک کرد. گزینه دیگر کشیدن طرح روی یک تکه کاغذ و بریدن دور آن است. کاغذ را روی قسمت هایی که می خواهید طرح به آن منتقل شود قرار دهید و با استفاده از یک مداد یا ابزاری لبه تیز دور شکل را رسم کنید. اگر می خواهید چند شکل یکسان را کنده کاری کنید، کنده کاری یک مهر ایده خوبی است.

1-سفالگری با دست

پایه اساس هنر سفالگری بر ارتباط متقابل بین دست و گل می باشد .
زمانیکه دست بر روی گل قرار می گیرد ، خود به خود شکل و فرم به دانه ها گل داده می شود .
اشیا دست ساز ، می توانند با روش های مختلفی مثل فشاردادن چانه های گل رس ،
درست کردن فتیله و اتصال تکه های گل به یکدیگر دست می شوند .
در واقع در دنیای هنر ، شی دست ساز از ترکیب فتیله گلی ، ورز دادن و کوبیدن گل و حکاکی بر آن درست می شوند.
این در حالیست که از نرمی گل برای تولید طرحی درونی و برخاسته از روح سازنده استفاده شده است .
اینکه برای ساخت چه شی ای از کدام روش استفاده شود بستگی به سبک ، سلیقه و صبر سازنده هنرمند دارد .

2-روش فشاری

مصریان بر این باور بودند که خدای آب و سفالگری مصری خنوم اولین فرزندان را با استفاده از چرخ سفالگری و گل اطراف رود نیل خلق می کرد .
این پیکره که مربوط به دوره پیش از پادشاهی و حدودا 3500-3400 قبل میلاد بوده با چرخ سفالگری درست نشده است .

در این دوره مصریان روش فشاری را ابداع کردند تا بتوانند ظروفی با دیواره های نازک و پیکره های توخالی از گل قرمز به است تراکوتا را بسازند.
پس از اینکه شکل کلی ظرف به خوبی در این روش روی گل اجرا شد ، در نور خورشید
خشک می شود و با نوعی سنگ صیقل داده می شد و بخش هایی از آن مثل مو لباس رنگ آمیزی می شد.
در مجسمه بالا ، بینی مجسمه به صورت اغراق آمیزی بزرگ ساخته شده است .
زیرا بینی بزرگ نماد منبع تنفس در زندگی شناخته می شد.

3-روش ورقه ای

با توجه به تکه های سرامیکی که از معماری هند و بین النهرین به دست آمده اند ،
به نظر می رسد که قطعات سرامیکی به صورت کاشی به روش ورقه ای و از 14000 سال
پیش از میلاد ساخته شده اند . این پیکره بدون لعاب ، به همراه
تزیینات مو و جواهرات و لباس فاخر نشان دهنده شکوه خدایی است که افراد را در برابر گرفتاری ها ، از بیماری تا خشکسالی مواظبت می کند.

در فرهنگ مایایی باستانی ، در پوش ها و پایه های ظروف و جعبه ها و عود سوز ها در کنار ظروفی که با روش فتیله ای ساخته می شدند ، همگی برای ساخت هنر های تزیینی که قوم مایا به آن خیلی شره هستند ، به کار رفته می شدند. جان میسن ، هنرمند اهل کالیفرنیا و یکی از حامیان هنر سفالگری به عنوان هنر تجسمی بیش از 50 سال در زمینه ساخت سرامیک با روش ورقه ای فعالیت کرده اند . آثار وی شامل رب النوع های مدرنی است که با رول کردن ، شکل دادن ، پختن و لعاب دادن ورقه های گل رس شکل می گیرند . او سپس ، این قطعات را بر روی یکدیگر و به صورت اشکال هندسی به دقت قرار می دهد .

4-روش فتیله ای

شکارچیان عصر جومون دوره نئولیتیک ژاپن ( حدودا 10500- 300 قبل میلاد) ظروف را با روش فتیله ای می ساختند .
در واقع کلمه جومون در ژاپنی به معنای علامت طناب بوده و بر گل فتیله شده و نرم دلالت دارد .
از آنجا که سرامیک های این دوره از قدیمی ترین سرامیک های جهان محسوب می شوند،
دانشمندان عقیده دارند که ژاپنی ها تحت تاثیر چینی ها بوده اند زیرا سرمنشا اولین ظروف به چین بر می گردد.

زنان عصر جومون ، وظیفه انجام امور مربوط به ساخت ظروف مانند مخلوط کردن گل ، ساخت فتیله ها و پختن آنها را به عهده داشتند .
سبک ظروف این دوره بسیار متفاوت بود و در طول 10200 سال تکامل زیادی داشته است .
ظروف اولیه حرارت کمتری میدیدند و بسیار ساده و با پایه ها ی کوچک مسطح یا تیز ساخته می شدند .
این ظروف برای جوشاندن آب مورد استفاده قرار می گرفتند .

رفته رفته که کوره ها پیشرفت کردند ، ظروف در حرارت بیشتری پخته می شدند و
سرامیک ها پیچیده تر و با تزیینات بیشتری و برای مصرفهای آیینی ساخته شدند.

آثار کریستینا ریسکا هنرمند اهل فنلاند یاد آور سفالگری و صنایع دستی دوره جومون می باشد

او از همان روش باستانی فتیله ای استفاده کرده و به ظروف کابرد و زیبایی می بخشد .
همانند ظروف آیینی عصر جومون ، اثر ریسکا به نام حیوان در تصویر بالا دارای ظرافت و استحکام است .

روش فتیله ای به جای اتکا بر قالب و یا چرخ سفالگری ، به دست هایی قوی برای شکل دادن به ظرف نیار دارد .
آثار ریسکا معمولا دارای ابعادی بزرگ ( برخی از آنها حدود 2.5 متر) بوده و مراحل پخت
و لعاب به نظر دشوار می رسد و این در حالیست که هنرمند سختی کارش را با اینکه زمان زیادی را صرف می کند ، به هیچ عنوان احساس نمی کند .
وی می گوید از سکوتی که درآن به ساخت آثارش می پردازد ، منظره ای که در حین کار
از پنجره دیده می شود ، از تغییر فصول بسیار لذت می برد .

5-چرخ سفالگری

چرخ سفال حدود 3500 سال قبل میلاد در بین النهارین عراق امروزی اختراع شدو یکی از مهمترین اختراعات انسان باقی ماند .
نیروی گریز از مرکز چرخ سفالگری موجب شد هنرمند بتواند تحت سرعت خاص ظروفی پیشرفته تر با ضخامت کم و کیفیت بالا تولید کند.
این اختراع باعث ساخت 100000 ظرف سفالین در یونان باستان شد که تا امروز باقی مانده اند .
یونانیان باستان از روش پیشرفته چرخ سفالگری برای ساخت ظروف سیاه و قرمز خود استفاده می کردند که به دو تا سه مرحله حرارت دهی نیاز داشت .

ظروف قبل از مرحله 3 نقاشی می شدند.
موضوعات نقاشی بیشتر جنگ ، مراسم آینی ، کشاورزی ، نقوش تجریدی و هندسی بودند.
بردران هاس استفاده از چرخ سفالگری را دنبال کردند و آثاری را خلق کردند که دلالت بر جنسیت گرایی ، صمیمیت ، طبیعت و فرهنگ معاصر ما داشتند .
تصویر راست بالا ، اثری غیر متعارف و اندکی اروتیک به نظر می رسد که احساسات ،
مصالح و تکنیک های زیادی را توسط برادران دوقلو اهل لوس انجلس به نمایش گذاشته است .
این اثر نوعی بی زمانی را در کنار سبک باستانی نشان می دهد.

6-روش ریخته گری سفال

ظروف چینی که ممکن است در گنجه شیشه ای خانه مادربزرگتان ببینید مربوط به دوره طلایی چین می باشند .
سلسله تانگ Tang(608- 907 میلادی)
حدود 19000 سال پس از اولین ظروف سرامیکی کشف شده از غاری در چین ،
با روی کار آمدن سلسله تانگ تولید پورسلین Porcelain نیز آغاز شد.
تجارت از طریق دریا و راه ابریشم باعث شد تا کالا ها با هند و خاورمیانه مبادله شوند و
به نظر می رسد این مراودات اندک اندک باعث ظهور مواد شیمیایی جدیدی برای لعابکاری چندرنگ نیز شده باشند.

با استفاده از تکنیک ریخته گری ، و رنگ های سبز ، زرد ، و آبی ، چینی ها توانستند
ظروفی بسیار با کیفیت و ظریف و در نهایت مهارت هنری بسازند.
شتر دو کوهان در تصویر بالا ، دارای جزییاتی است که در مراحل لعابکاری ایجاد شده اند .
این مجسمه مصرف مراسم آیینی داشته است .
مینسو لی هنرمند کره جنوبی آثاری کاربردی ، مینیمالیستی و ظریف دارد .
اثربالا با استفاده از هندسه بسیار دقیق شکل گرفته و حس رضایتی را به مغز میدهد که پس از حل یک جدول حس می کنیم .
هدف او ساختن ظروف سنتی به صورت مدرن بوده است .

او برای این کار لایه هایی از گل را درون قالبی بر روی چرخ سفالگری گردان ریخته است .
به طور کلی برای تولید قالب های چندتایی ، روش ریخته گری بهترین روش محسوب می شود.
ظاهرا به نظر می رسد که این سبک ، روشی مکانیکی و تصنعی است ولی آثار زیادی
از هنرمندان در دست هستند که خلاف این عقیده را ثابت کردند

ساخت سرامیک با روش ریخته گری

مقداری گل مایع را درون یک قالب پلاستیکی بریزید و پس از چند دقیقه که گل
شکل گرفت و در جداره داخلی خود را گرفت ، مقدار دیگری گل مایع را درون قالب بریزید .
پس از چند دقیقه و خارج کردن گل سفت شده ، آنرا به دقت تمیز کنید و اجازه دهید در هوای آزاد خشک شود .

سفالگری با استفاده از چرخ سفالگری

چانه گل را با ضربه به بخش میانی صفحه چرخ سفالگری پرت کنید .
در کنار خود یک ظرف آب قراردهید و دستتان را مدام خیس کنید و بر گل روی چرخ گردان تماس دهید.
دستان خود را دور گل قرار دهید و بدن خود را در وضعیت قایم و صاف قرار بدهید .

گل را با قدرت زیاد دستتان به شکل گنبد یا برج در آورید و با استفاده از کف دستان خود گل را به سمت پایین فشار دهید و آب و گل اضافی را خارج کنید .
گل را مرکز کنید و از یکی از دستان برای یافتن مرکز گل استفاده کنید و آن را باز کنید .
دست دیگر خود را در کنار بدنه گل قرار دهید .
زمانیکه به انتهای ظرف رسیدید و گل از میان باز شد ، دیوار ها را نازک کنید و به طوری دلخواه شکل دهید .
در انتها اجازه دهید خشک شود و آنرا در کوره قرار دهید .

ساخت سرامیک به روش ورقه ای نرم

کار خود را تکه های گل رس مرطوب و مسطح و رول شده شروع کنید . ( می توانید گل را هم با دست هم با دستگاه رول کن ، رول کنید ) سعی کنید لبه ورقه ها را بیشتر رول کنید زیرا در مراحل حرارت ممکن است دچار پیچ و تاب شود. سپس ماده ای نرم و بدون چروک را برای جلوگیری از تغییر شکل یا پاره شدن گل ، بین ورقه ها قرار دهید . و پس از آن قطعات را به شکل مورد نظر برش دهید و آنها را به صورت شکل نهایی به هم متصل کنید . لبه های اتصال را به هم به خوبی وصل کنید تا در مرحله خشک شدن شکل خود را از دست ندهند.

ساخت سرامیک به روش ورقه ای سخت

در این روش تنها از ورقه های گل خشک و سفت استفاده می شود .
زمانیکه گل به صورت چرمی در آمد، شکل مورد نظر را در آن برش دهید و قطعه ها را به هم متصل کنید .
از مزایای این روش این است که لبه کار مانند روش قبل دچار پیچ و تاب نخواهندشد.

مهر زدن سفال نقش برجسته

برای درست کردن مهر، از یک مداد پاک کن یا یک تکه برش مربعی از قالب های چاپ روی پارچه استفاده کنید.
طرح مورد نظرتان را روی مهر بکشید یا به آن منتقل کنید.
به یاد داشته باشید وقتی مهر می زنید طرحتان برعکس می شود.
عکستان را با یک ابزار هنری کنده کاری حکاکی کنید.
این وسیله و قالب چاپ روی پارچه را می توانید از یک فروشگاه لوازم هنری تهیه کنید.
وقتی گل تقریبا خیس است مهر را جایی قرار دهید که می خواهید کنده کاری را
شروع کنید و مهر را به آرامی فشار دهید تا طرح کلی ایجاد شود.

ابزار کنده کاری نقش برجسته

فروشگاه های لوازم سفالگری، تعداد زیادی از انواع ابزارهایی که می توانید برای رسیدن به نتایج دلخواه از آنها استفاده کنید می-فروشند.
قلم سوزنی برای برش در گوشه های تنگ خیلی کاربردی و آسان است.
انواع ابزار حلقه در اندازه های مختلف را می توان برای شکل دادن فضاهای منفی به کار برد.
ابزار حلقه باریک با اندازه مناسب برای کنده کاری لبه های شیب دار آسان هستند.
در آخر، برای زیربرش، بافت و تمیزکاری، طرف منحنی ابزار دوسر تمیزکاری خوب کار می کند.