ریخته گری

ریخته گری

ریخته گری چیست؟

ریخته گری هم علم، هم فن، هم هنر و هم صنعت می باشد. به طوری که ریخته گری از نظر علمی پیشرفت می کند، ولی در عمل هنوز تجربه، سلیقه و هنر قالب ساز و ریخته گر تضمین کننده تهیه قطعه ای سالم و بدون عیب است. این فن یکی از اساسی ترین روش های تولید است؛ زیرا حدود ۵۰ درصد وزن کل قطعات ماشین آلات به این طریقه ساخته می شوند.

برای ریخته گری، از فولاد و چدن ها (فلزات آهنی)، برنزها، برنج ها، آلیاژهای آلومینیوم و منیزیم و آلیاژهای

منیزیم و روی (فلزات غیر آهنی) به عنوان مهم ترین فلزات ریخته گری استفاده می شود. معمولاً روش های ریخته گری را به نام ماده سازنده قالب اسم گذاری می کنند، مانند ریخته گری در ماسه که جنس قالب آن ماسه است.

حدود 80 درصد اجسامی که در اطراف خود می بینید، به روش ریخته گری تولید می شوند. علت اصلی انجام فرآیند ریخته گری آن است که می توان بوسیله آن، هر جسم و وسیله ای با هر شکلی (حتی اشکال پیچیده) که تولید و شکل دهی آهن توسط ماشین کاری مشکل است را ایجاد کرد. فراموش نکنید که اکثر خود قطعات ماشین آلات صنعتی هم به این روش تولید می شود.

برای انجام یک فرآیند ریخته گری، ابتدا می بایست نقشه قطعه ای که قصد ریخته گری و تولید آن داریم را ایجاد کنیم ، سپس از روی نقشه ، مدلی ایجاد کنیم. در مرحله بعدی می بایست فلز مناسب را جهت تهیه مذاب انتخاب کنیم. سپس توسط نمونه ایجاد شده ، قالب را ایجاد کنیم که عموما در ماسه ایجاد می شود و شکل نمونه در ماسه ایجاد می شود.

اگر قطعه مورد نظر ما دارای تورفتگی ، یا قسمت های برجسته یا تو رفته است می بایست برای آن، ماهیچه هایی را در نظر گرفت که این برجستگی ها و تو رفتگی ها را شکل می دهد. اکنون مذاب را به داخل قالب ریخته و در این هنگام می بایست گازهای متصاعد از داخل قالب خارج شوند و قالب ما بطور کامل بوسیله مذاب پر شود.

پر کردن قالب توسط مذاب باید در دما و سرعت مناسب انجام شود. سرعت سرد شدن و کنترل مذاب بسیار مهم است چون اگر ملزومات آن رعایت نشود باعث ایجاد حفره هایی در قطعه ریخته گری شده خواهد شد. بعد از انجماد مذاب ، باید قطعه شکل گرفته را از قالب خارج کرد. بنابراین ریخته گری یا متالورژی بعنوان یک علم و هنر یاد می شود.

ریخته گری در زمینه صنایع فولادسازی و آهن آلات، کاربرد وسیعی دارد که می توان به تولید فولاد آلیاژی و آهن زنگ نزن اشاره کرد.

ریخته گری مداوم شمش فولاد بعنوان یکی از روش های نوین ریخته گری در دنیا می باشد که به ماشین ریخته گری (Casting Machine) نیاز خواهیم داشت. در ریخته گری اگر قطعه تولید شده مستقیما به شکل نهایی خود ایجاد شود، آن قطعه را ریختگی می گویند.

بطور کلی روش های ریخته گری متعددی به غیر از روش ایجاد قالب ماسه ای همانند ریخته گری دایکاست (ریخته گری تحت فشار) ، ریخته گری گریز از مرکز و و ریخته گری دقیق وجود دارد.

width=300

پیشینه هنر - صنعت ریخته گری

شواهدی در تاریخ نشان می دهند که چینی ها در حدود ۷۰۰ سال قبل از میلاد، ریخته گری آهن را انجام می دادند؛ اما با این حال، از خرابه های شهر حسن لو در آذربایجان شرقی قطعات ریخته شده ای کشف شده اند که ثابت می کنند این فن در ۹۰۰ سال قبل از میلاد در ایران نیز انجام می شده است.

ریخته گری یکی از قدیمی ترین فرآیندهای شناخته شده برای به دست آوردن شکل مطلوب فلزات است. اولین کوره های ریخته گری از خاک رس ساخته شده اند و لایه هایی از مس و چوب به تناوب در آن چیده شده است . این فرآیند تولید از اساسی ترین روش های تولید است. به دلیل این که به جز ریخته گری شمش های گوناگون، بیشتر از ۵۰ درصد انواع قطعات ماشین آلات به این روش تهیه می شوند. فلزاتی که خاصیت پلاستیسیته کمی دارند و یا قطعاتی که دارای اشکال پیچیده هستند، تنها به روش ریخته گری قابل تولید هستند.

width=500

اصول و روش های ریخته گری

نمونه هایی از ریخته گری:

روش های اصلی شکل دهی فلزات. شکل دهی به روش های مکانیکی. متالورژی پودر و روش های تکمیلی تولید عبارتند از: لحیم کاری، جوشکاری، جوشکاری برنجی. ماشین کاری.

که در این میان ریخته گری سریعترین و غالباً اقتصادی ترین روش تولید یک قطعه با ترکیب شیمیایی مورد نظر است. ریخته گری فلزات، بطور ساده عبارت است از ایجاد شکل مطلوب با ریختن فلز مذاب در محفظه ی یک قالب به طوری که مذاب، شکل تعبیه شده در قالب را به خود گرفته و پس از منجمد شدن به همان شکل باقی بماند.


نظر کاربران