خاتم کاری روی مس

خاتم کاری(Inlay work) به هنر آراستن شی های گوناگون به صورت موزاییک با مثلث های کوچک گفته می شود. طرح های گوناگونی که از #خاتم کاری وجود دارد همیشه به صورت شکل های منظم هندسی است. که این شکل های هندسی را از کنار هم قرار دادن مثلث های کوچک درست می کنند.

امروزه هنر خاتم کاری از جمله هنرهای دستی(Arts and Crafts) و #صنایع دستی(Handicrafts) پرطرفدار در کشور است. یکی از سطوحی که امروزه خاتم کاری بیش از سطوح دیگر بر روی آن انجام می شود، مس(Copper) و #ظروف مسی(copper dishes) می باشد و اصفهان در مقایسه با شهرهای دیگر کشور یکی از مهمترین مراکزی است که در آن هنر خاتم کاری روی مس انجام می شود.

در صنایع دستی مس و خاتم (خاتم کاری روی ظروف مسی)، استاد هنرمند از کنار هم قراردادن فلز مس و هنر خاتم کاری یک ترکیب رنگ فوق العاده و بی نظیر ایجاد می کند و در واقع می توان گفت که خاتم کاری روی مس یکی از هنر های کاملا دستی و اصیل ایرانی است، که امروزه به تمام نقاط جهان صادر می گردد. کشور ایران نیز یکی از فروشندگان و صادرکنندگان خاتم کاری روی مس است.

ظروف مسی خاتم کاری شده

یکی از سئوالاتی که همواره وجود دارد این است که خاتم کاری(Inlay work) را روی چه سطح هایی می توان انجام داد. از مهم ترین زیر ساخت هایی که برای خاتم کاری استفاده می شود می توان به خاتم کاری روی فلزات، چوب و سفال اشاره کرد.

در بین فلزات، خاتم کاری روی مس (مانند گلدان مسی خاتم کاری) بیشتر انجام می شود. علت این که از مس(Copper) برای تولید محصولات خاتم کاری مانند گلدان خاتم کاری ،خاتم کاری تخته نرد و... استفاده می شود این است که مس قابلیت شکل پذیری بالایی دارد و شما به راحتی می توانید شکل محصولی که می خواهید خاتم کاری روی ظروف مسی آن را انجام دهید را در بیاورید.

همچنین ساخت محصولات ظروف مس خاتم کاری شده به گونه ای می باشد که علاوه بر اینکه جنبه کاربردی دارد و می توان از آن برای پذیرایی و میزبانی از مهمان ها استفاده کرد و به میز پذیرایی جلوه بسیار زیبایی بخشید، می توان از آن به عنوان یک محصول تزئینی و با ارزش در خانه و محل کار استفاده کرد. به کارگیری این محصولات در دکوراسیون داخلی(Interior decoration#)، همراه با سلیقه بسیار خوب و عالی خانم های ایرانی، جلوه بی نظیری به محیط خانه و محل کار می دهد که قطعا هر کسی از دیدن این ترکیب بسیار عالی و دوست داشتنی به وجد خواهد آمد و شگفت زده خواهد شد.

از مهم ترین ظروف مسی خاتم کاری شده می توان به موارد زیر ا نام برد :

آجیل خوری مسی خاتم کاری، بشقاب مسی خاتم کاری، تنگ مسی خاتم کاری، سنگاب مسی خاتم کاری، شکلات خوری مسی خاتم کاری، شیرینی خوری مسی خاتم کاری، قندان مسی خاتم کاری، کشکول مسی خاتم کاری، گز خوری مسی خاتم کاری، گلدان مسی خاتم کاری و... .

پس همان طور که می بینید تنوع محصولات خاتم کاری که با مس می توان ایجاد نمود زیاد است و خاتم کاری روی مس را با تنوع بالای محصولات می توان انجام داد. برای همین خاتم کاری روی مس به علت تنوع بالای محصولات خاتم کاری جذاب می باشد.

مراحل انجام خاتم کاری روی مس

در این قسمت می خواهیم در مورد خاتم کاری روی مس و روش انجام خاتم کاری روی مس توضیح دهیم. یکی از مهم ترین چیزها در خاتم کاری روی مس انتخاب مواد اولیه خاتم کاری و همچنین وسایل خاتم کاری می باشد.

مواد اولیه مورد نیاز برای خاتم کاری روی مس

از مهم ترین موادی که در هنر خاتم کاری مورد استفاده قرار می گیرد می توان موارد زیر را نام برد :

انواع چوب ها استخوان فلزات لاک سریشم صدف نخ پرک

وسایل مورد نیاز برای خاتم کاری روی مس

از مهم ترین وسایلی که در خاتم کاری اعم از خاتم کاری روی مس و... استفاده می شود عبارتند از :

چکش سوهان گاز انبر ظرف رنگرزی قلم مو قیچی مخصوص بریدن مفتول های فلزی پیچ گوشتی سمباده و ... .

روش تولید ظروف مسی خاتم کاری شده

در ابتدا لازم است توضیح دهیم که خاتم کاری(Inlay work) اعم از خاتم کاری روی مس و... هنری است که دقت و ظرافت هنرمند در آن حرف اول را می زند و چه بسا یک اشتباه هر چند کوچک کل نتیجه ی کار را خراب کند .

ابتدا انواع چوب ها و استخوان هایی را که لازم است تهیه می کنند. از مهم ترین چوب هایی که استفاده می شود می توان موارد زیر را نام برد :

آبنوس، فوفل، تبریزی، افرا، نارنج، عناب ، بقم و گردو.

همچنین استخوان هایی که استفاده می شود معمولا استخوان شتر و استخوان اسب می باشد.

بعد از تهیه چوب و استخوان های مورد نظر آن ها را با ابزاهای مخصوصی که وجود دارد به طول و قطری که مورد نظر است برش می دهند و مثلث هایی را با آن ایجاد می کنند. با استفاده از سوهان کاری تمام ضلع هایی رو که مد نظر و مطابق طرح است را درست می کنند.

برای درست کردن خاتم ابتدا باید طرح آن توسط هنرمند خاتم کاری کشیده شود و مثلث های چوبی، استخوانی و فلزی که ایجاد شده است با استفاده از هنرهنرمند با استفاده از سریشم که یک نوع چسب مخصوص می باشد کنار هم قرار می گیرند و چسبانده می شوند. سپس با نخ آن ها را محکم می کنند. با انجام این کار به اصطلاح پره درست می شود. بعد از چند ساعت از این کار که گذشت نخ ها را باز می کنند و ضلع های طرحی که سوهان کاری شده است و تعدادی از پره هایی که ساخته شده را دوباره کنار هم قرار می دهند و با چسب می چسبانند.

در مرحله بعد که به گِل پیچی هم معروف است یک شش ضلعی بسیار منظم ایجاد می شود که به شمسه هم معروف است . اطراف هر کدام از شش ضلعی ، 6 سیم به وسیله چسب چسبانده می شود و با نخ آن را محکم می کنند و نتیجه آن طرح ستاره ای است که ایجاد می شود. این طرح ها رو تا جایی که لازم باشد تکرار می کنند تا به اندازه ی طرحی که مد نظر هنرمند است درآمده باشد و سپس آن را زیر فشار و پرس قرار می دهند . با انجام چند مرحله برش کاری و چسباندن لایه های چوب (که بسیار نازک هم می باشد) در اطراف آن ، طرح اولیه ای که برای خاتم مورد نیاز است ایجاد می شود.

و در انتها بعد از آماده شدن خاتم ها آنها رو بر روی سطوح و ظروف مسی قرار می دهند. در واقع استاد خاتم کار، روی ظروف را با خاتم های آماده شده به زیبایی تزئین می کند. بر عکس خاتم کاری معمول که بر روی چوب انجام می شود، در خاتم کاری روی مس (مس و خاتم)، تمامی ظرف مسی با خاتم پوشانده نمی شود و بخش هایی از کار به صورت مس نمایان است.